Butoh performance in de Wielewaal



Op 29 mei 2019 heb ik een Butoh shoot gedaan in het sloopgebied van tuindorp Wielewaal in Rotterdam. Op twee plaatsen van de shoot zijn de woningen onbewoond, dichtgetimmerd met golfplaten en elders met truttige gordijntjes prints op de plaats van de ramen. Ook de deuren  zijn prints die de boel moeten opfleuren en tevens krakers ontmoedigen. In het laatste deel een vlakte waar eens woningen hebben gestaan.


 
De huizen zijn weg maar de straatlantaarns doen het nog langs de wegen van en naar niets.

  
Op GoogleEarth staat de Wielewaal er nog in volle glorie bij. Maar ongeveer 1/3 is al gesloopt!

Het straatje waar mijn atelier is

De Wielewaal is een tuindorp dat vlak na de 2e wereldoorlog is gebouwd om de woningnood te verlichten die door het bombardement op Rotterdam is ontstaan. Deze buurt is mede gefinancierd door bijdragen van het Zweedse volk. Link naar een artikel in de NRC over de Wielewaal: Zweedse parels voor de zwijnen


Als een soort geest dwaalt Butoh danser John Giskes door de Wielewaal representeert hij de geesten van de weggejaagde bewoners? Zeker een getroubleerde figuur in een desolate omgeving met een hint naar wat eens was.

Gemaskerd, losgemaakt van de individualiteit, gaat de dans verder.

Meerdere lagen, masker over masker. De rede van de beleidsmakers.

Mensen worden van hun eigen plek verwijderd middels het systeem.









+

Meditatieve performances / dromen

De moderne Japanse dansvorm Butoh gaat uit vah het lichaam en de geest van de danser. De bewegingen van de danser komen voort uit zijn gemoedstoestand. Daarom worden de performances nooit precies precies dezelfde manier uitgevoerd. De basis blijft wel altijd gelijk natuurlijk. In deze soort performances brengt de danser of dansers zichzelf in een soort trance. In die bewustzijnsstaat wordt de dans uitgevoerd. Deze soort performances zijn uitgevoerd als solo en als performances met meer dansers. De onderlinge betrekking van de dansers speelt dus een belangrijke rol in de uitvoering. Deze manier van werken heeft tot interessante uitvoeringen geleid.
















Performances in installaties

Een aantal performances van KONPAKU worden uitgevoerd in een installatie. Voor een gedeelte dat los te plaatsen installaties, zoals kleine podia met lichteffecten, statieven om materialen op hoogte te brengen. Daarnaast installaties die op de voorstellingsplaats opgebouwd moeten worden. Daarvan zijn de met elastische stof beklede muur en manshoge box de bekendste. In verband met de windbelasting kunnen die installaties meestal niet in de open lucht gerealiseerd worden.

Fractale reizen

Performance met één tot > drie dansers
Duur: tot 45 minuten
Speelplek: = of > 15m2

Een muur van 2 1/2 meter hoog en een lengte van plusminus 4 meter bespannen met witte lycra om een verticaal frame. Voor en achter het frame DMX gestuurde LED pars en aan de voorzijde een wide throw beamer aan een laptop computer. De dansers, gekleed in witte zentai pakken, bewegen voor en achter de lycra wand. Op het geheel worden de fractal video’s geprojecteerd. Fractals representeren de herhalende elementen waaruit de kosmos en uiteindelijk wijzelf zijn opgebouwd. Een wiskundige benadering van onszelf als onderdeel van de wereld.

Een variatie op deze performance is gebruik van een wifi camera in deze installatie. Het publiek wordt live gestreamd op het tafereel, of de camera neemt beelden op van opgestelde entiteiten als een beeldhouwwerk, bijeengezochte attributen en/of een danser/danseres die langzaam op de vloer beweegt terwijl de camera hen van dichtbij volgt. De opname/projectiemogelijkheden zijn legio.

Deze performance is ook uitgevoerd met een manshoge box bespannen met lycra stof. Deze box is aan de achterzijde voor de dansers toegankelijk zodat zij de stof van binnenuit kunnen vervormen met hun lichamen. De box was opgesteld voor een witte muur.




 

 

 

Confrontatie met het vegetatieve


De beschrijving van deze performance van drie dansers en een vacuum installatie is hier te bekijken: link naar deze performance

Cocon variaties


Fotosessie aan het strand, in het water. Zeedieren.
Thema cocons

Veel varianten van performances met cocons zijn in de loop der jaren door mij ontwikkeld. Er worden veel verschillende materialen voor gebruikt. De dansers in de cocon hebben per onderscheidende performance een afwijkende rol. De individualiteit van de danser verdwijnt als die is opgenomen in het omhullende membraan. Over het algemeen worden elastische stoffen gebruikt om de cocons van te maken. Maar ook andere materialen worden gebruikt.

Cocon transformatie
De coconfase is een metafoor voor de transitie periode die een organisme doormaakt om een kwalitatieve sprong te maken in zijn bestaan. Van larve naar volwassen entiteit. De volwassenheid heeft vele uitdagingen maar brengt ook gevaren met zich mee. Er is concurrentie met de entiteiten die de coconfase al achter de rug hebben. Onwennigheid in die nieuwe levensfase, na de hergeboorte uit de cocon. In deze performance zitten er twee dansers in één cocon, zij leveren strijd wie het eerst zich uit de cocon kan wurmen. Of de één durft de hergeboorte niet aan, de weg naar het onbekende. Maar ook de twijfel tussen in de veilige comfortabele cocon blijven en de nieuwe wereld ontdekken. De kostuums voor twee dansers in de cocon zijn dunne zwart transparante nylon pakken die hen van tot teen als een tweede huid omsluiten. De stof is glad glanzend nylon met lycra dat rimpelloos meebeweegt met de bewegingen van de dansers. Die twee dansers zullen de performance starten tezamen in één strakke cocon van hetzelfde gladde materiaal. De danser buiten de cocon heeft een afwijkend pak hij representeert een entiteit die de coconfase al achter de rug heeft.

Een variatie hierop is de performance van dansers in een witte opaque cocon op een klein podium met ingebouwde lichteffecten en begeleiding met electronische muziek of abstract vioolspel. Deze performance is in verschillende situaties uitgevoerd. Met één, twee en driedansers in één cocon. Bovendien is deze performance in 2017 uitgevoerd, op aanvraag van een beeldhouwster,  in een cocon van latex. Aldus een langzaam bewegend beeld weergevend..

Een performance met cocons is in heel veel verschillende situaties mogelijk. Het benodigde speloppervlak is klein. Wij hebben het toegepast op toneel, festivals, recepties, openingen, scholen, op toneel in een museum en op straat.

Cocon dans


Cocon meditatie
Voorstelling op een basisschool
Bewegend cocoon beeld in de receptie











De verleiding van goud, vacuum performance
Opening tentoonstelling
Lichtwende voorstelling
Hergeboorte









 






Vegetatie versus vleesch


Vegetatie versus vleesch

Performance met drie dansers en een vacuum installatie.
Duur: 30 - 45 minuten
Speelplek: = of > 20m2

 

De mens is het product van vegetatie, direct door het eten van planten en indirect door het eten van organismen die zelf afhankelijk zijn van planten. Het plantaardige verdwijnt niet, in zijn algemeenheid, van de aarde als de planteneters er niet meer zouden zijn. Ten opzichte van de huidige toestand van het vegetatieve leven zal het wel aanmerkelijk veranderen. Want het plantenrijk heeft het vleselijke leven ten eigen bate aangewend. In deze voorstelling wordt het plantaardige en vleselijke, op symbolische,  wijze innig met elkaar in contact gebracht.


Kruidige stengels en vruchten, krullende bladeren en betoverend gekleurde bloemen. Gegroepeerd op het kwetsbare lichaam als aandenken aan de oorsprong van diens leven. Het lichaam dat symbool staat voor het dierlijke leven en de afhankelijkheid van vegetatie wordt omhuld met een vlies gemaakt van de gevulcaniseerde tranen van de hevea boom. Langzaam wordt de lucht weggezogen en langzaam wordt het contact tussen het vleselijke en het vegetatieve inniger. Een innig onontkoombaar contact tussen vlees en vegetatie, een koestere omhelzing van top tot teen.






De voorstelling wordt uitgevoerd door 3 dansers. Eén van de danser wordt in de latex 'envelop' geplaatst, zorgvuldig wordt de danser bedekt met fleurige vegetatie. Ceremonieel wordt de envelop gesloten, en langzaam de lucht eruit gezogen.De ceremonie voortgezet door toegediend plantaardig contact met de vacuüm samengesmolten vegetatie en vlees. Na verloop van tijd wordt het vlees bevrijdt van zijn plantaardige gevangenschap en viert het vlees gezamenlijk hun relatie met de vegetatie en elkaar.



Performance 'IDENTITEIT'

Solo performance van John Giskes
Duur: 15 minuten
Speelplek: = of > 5m2




















De mens bergt verschillende identiteiten in zich. Welke op een bepaald moment manifest wordt is afhankelijk van de omstandigheden. Op het werk kan je een 'deskundige' zijn of een 'leidinggevende' maar thuis ben je vader en echtgenoot of opa. In het café, onder vrienden of in de sportclub is weer een ander aspect van jou zichtbaar. Met dat gegeven werd gespeeld in de Performancebar te Rotterdam. Alle identiteitslagen werden afgepeld tot alle sociaal toegedichte identiteiten zijn afgelegd.

Het masker van 'vrouwelijkheid'

Over Mysogynie en misandrie

Performance van John Giskes en violiste Martine von Gleich
Duur: 15 minuten
Speelplek: + of > 5m2


Tussen mannelijkheid en vrouwelijkheid
Er is een kloof tussen de mannen- en vrouwenrollen in onze maatschappij. Wanneer ik spreek van ‘onze’ maatschappij dan bedoel ik de westerse maatschappij met haar regels en conventies. Er wordt vaak gesproken over de onderwaardering van de vrouw. Daarbij wordt er meestal aan voorbijgegaan dat de waardering van de vrouwenrol en die van de mannenrol aan elkaar gekoppeld zijn. Er is dus niet alleen sprake van een beperking van de vrouw in deze maar zeker in een, meestal onbesproken, beperking van de man. Vrouwen hebben zich los kunnen maken van de beknelling die het aanrecht tot haar ‘recht’ maakte. De dualiteit die er voor die tijd was, lag besloten in de verzorgende taak en de rol als ‘verleidster’, ‘prostitué’, als bezit van haar man. Die rollen van de vrouw zijn de laatste 40 jaar sterk veranderd, de druk om de ene of de andere rol op zich te nemen is veel lager geworden. Niemand scheldt meer een vrouw uit als zij in het openbaar een spijkerbroek draagt. Het mannelijke, ‘stoer’ zijn is voor een vrouw geen schande meer. Voor de man is het echter een gebod, die moet ‘mannelijk’ en ‘stoer’ zijn, hij moet het ‘vrouwelijke’ aan zich voorbij laten gaan. Want het is een schande als een man zich van iets bedient dat als vrouwelijk gezien wordt. Echte mannen doen zoiets niet. Een vrouw met een colbertje wordt niet direct als lesbisch aangemerkt, een man in een rok wordt wel heel vaak wel als ‘homo’ betiteld. Hieruit mag afgeleid worden dat de emancipatie van vrouwen en mannen nog niet compleet is. Het ‘vrouwelijke’ is het alleenrecht van de vrouw, voor de man wordt het als minderwaardig gezien. De tegenpolen misogynie en misandrie zijn aan elkaar gekoppeld, de één kan niet zonder het andere. Iedereen heeft er dus baat bij als de man vrijer wordt in zijn uitingen. Op dat terrein van de sociale scheidslijn tussen de geslachten maak ik mijn performances. Performances die uitgaan van het ‘onbewuste’, die laag van het bewustzijn die gespeend is van rede of sociale conventies. In een staat van ‘meditatief’ zijn, worden de performances uitgevoerd, geen moeite wordt gedaan om speciaal mannelijke of vrouwelijke statements te maken. Namelijk: als een kind, die alles om zich heen kan gebruiken om mee te spelen en te onderzoeken. Uit die zoektochten ontstaan performances. Het resultaat van die zoektochten is de samenstelling van een voorstelling, waarbij de oorspronkelijke onbevangenheid zoveel mogelijk bewaard blijft.

Crossing Borders
Een performance van John Giskes die hij onder de naam van het Japanse begrip Konpaku uitbrengt. Konpaku betekent ‘ziel’ en ‘ziel’, enerzijds de ziel van het levende wezen zoals wij in het westen dat kennen en anderzijds de ziel van het leven zelf. Een ziel die in elk leven zit, los van de individualiteit. In deze performance speelt hij met het mannelijke en het vrouwelijke. Het is goed om jezelf te zijn, je op elk terrein te ontplooien zoals je dat zelf wil. Deze performance wordt samen gedaan met Martine von Gleich. Martine is een klassiek geschoold violiste. In haar samenwerking met John Giskes gebruikt zij haar viool om er onvoorspelbare klanken aan te ontlokken. Van verleidelijk en aaibaar tot ruige diepe en soms ook snerpende klanken. Deze muziek is geen begeleiding in de zin van aanvulling op de performance, deze klanken van Martine vormen een ondeelbaar onderdeel van de performance.


Het masker van ‘vrouwelijkheid’
In deze performance speelt de performer met vrouwelijke beelden die zich in onze maatschappij voordoen. Vrouwelijkheidsvormen die aangeleerd zijn, slechts gebaseerd op een opvatting. In een training die ik gegeven heb, is aan de deelnemers gevraagd om bij een aantal woorden begrippen aan te geven of zij ‘het’ mannelijk of vrouwelijk vonden. Voorbeelden van die keuzelijst:
materiaal/begrip
mannelijk
vrouwelijk
hout


fluweel


blauw


staal


vuur


glad


hard


gevoelig


 De schoen met hoge hak werd voor het eerst gedragen door de Franse koning uit de 18e eeuw. Inmiddels is dat kledingstuk alleen nog maar in gebruik door vrouwen. Sommige vrouwen voelen zich meer vrouw als zij hakken dragen. Toen vrouwenkousen nog gebreid werden op vlakbreimachines moest de kous nog aaneen genaaid worden alvorens die klaar was. Die naad liep aan de achterkant van de kous, die naad werd een secundair geslachtskenmerk. De kousbroeken die vrouwen nu dragen worden rondgebreid er zit dus geen naad op het beengedeelte. Soms wordt zo’n naad achteraf aangebracht bij ‘fashion’ panty’s.
De performance van Konpaku neemt het vrouwenmasker letterlijk. Hierin wordt geen poging gedaan om de vrouw zoveel mogelijk te benaderen in haar verschijning. Integendeel: het kostuum symboliseert de beperking die het vrouwenmasker in wezen is. De onbeholpen pogingen van de performer om elegant te bewegen op hoge hakken is daar een exponent van.









Violiste, Martine von Gleich